پایگاه اطلاع رسانی سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور - جنگل
جنگل
  بسمه تعالي
1-مقدمه
امروزه ارزش حیاتی جنگل به عنوان یک منبع عظیم تولید مواد سلولزی، چوبی و حفظ منابع آب قابل دسترس و نیز تولید اکسیژن و حفظ تعادل اکوسیستم جهانی جهت زندگی بشر و دهها ارزش حیاتی دیگر به شدت احساس می شود. محدود بودن منابع جنگلی از یک طرف و نیاز به مصرف محصولات و فراورده های جنگلی از طرف دیگر استفاده از این منبع عظیم و با ارزش در کلیه زمینه های مصرف بایستی به صورت بهینه انجام گیرد و مهمرین عواملی که در تخریب و نابودی جنگلها موثر بوده بهره برداری بی رویه انسان به صورت غیر مجاز (قاچاق چوب ) و مجاز در قالب (تهیه طرحهای نا موفق) و نیز چرای بیش از حد دام در عرصه های جنگلی می باشد. از آنجایی که جنگل به عنوان یکی از منابع تجدید شونده می باشد، و از طرف دیگر کشور ایران به عنوان یکی از کشورهای فقیر در زمینه پوشش جنگلی می باشد، لذا در تهیه طرحهای بهره برداری با توجه به توان تولید و ظرفیت موجودی متناسب با آن برنامه ریزی شود تا به پوشش گیاهی ، خاک ، آب خسارت وارد نشود. و به همین لحاظ امروزه كارشناسان اعتقاد دارند روش جنگلداري و جنگلشناسي ((همگام با طبيعت)) بهترين و كاملترين روش جهت مديريت، حفاظت و بهره برداري از عرصه هاي جنگلي است كه مي تواند ضمن حفظ موجودي و كمك به تقويت سطح كمي و كيفي ((اصل استمرار)) را نيز تضمين نمايد. جهت تحقق اين امر علاوه بر شناسايي و بررسي شرايط و ويژگي هاي خاص هر منطقه، حل مسائل اقتصادي و اجتماعي از مهمترين موضوع مورد توجه مي باشد .
 
 
 
 
- تحلیل مختصري بر جنگلهاي استان سمنان :
وسعت جنگلهای استان 352245 هکتار می باشد که از نظر استقرار در شرایط اکولوژی خاص خود به سه ناحیه شامل جنگلهای پهن برگ(هيركاني)، سونی برگ و جنگلهای کویری و بیابانی(ايران توراني) تقسیم می شود.
 
1) جنگلهای سوزنی برگ:
جنگلهای سوزنی برگ در حاشیه جنوبی رشته کوه البرز قرار گرفته که سطحی معادل 152696 هکتار را به خود اختصاص داده است كه گونه شاخص آن ارس می باشد . گونه های پیرو ، مای مرز، زرشک ، بادام وحشی ، و .. از گونه های همراه می باشند . نزولات آسمانی این مناطق بین 250 الی 400 میلی متر در تغییراست دوره خشکی نیز حدود 5 ماه ادامه دارد .
2) جنگلهای کویری و بیابانی
این جنگلها با سطحی معادل 141612هکتار در قسمت جنوبی استان قرار گرفته و عمده گونه های درختی و درختچه ای تشکیل دهند ه آن شامل تاغزارهای طبیعی و دست کاشت، گز، پسته وحشی و بادام کوهی می باشد.
 
3- جنگلهای خزری استان :
استان سمنان علي رغم كويري بودن،داراي جنگلهاي پهن برگ،از گونه هاي هيركاني (خزري) مي باشد كه داراي وسعت قابل توجهي بوده كه معمولا از ديد عموم پنهان مانده است .اين جنگلها با مراكز جمعيتي شهرهاي استان بطور متوسط 50تا60كيلومتر فاصله دارند كه در سنوات اخير گردشگراني را در فصول بهار وتابستان به خودجلب نموده است .
اكثر اين جنگلها نيمه مخروبه تا مخروبه هستند كه نياز به حفاظت، احياء و سپس توسعه دارند كه بايد با برنامه ريز ي واعمال مديريت صحيح بر روي اينگونه عرصه ها، در تحقق اهداف فوق تسريع نمود. جنگهای ناحیه رویشی خرزی برابر با 9/1 میلیون هکتار ، و قریب به (16 در صد جنگلهای کشور) که سطحی حدود 900هزار هکتار آن نیمه مخروبه ومخروبه می باشد(47در صد جنگل های خزری)که جنگلهای استان سمنان 6.4در صد آن را تشکیل می دهد.
جنگلهای پهن برگ با سطحی معادل 57937 هکتار در حاشیه شمال استان واقع گردیده که ادامه جنگلهای کوهستانی شمال کشور ( هیر کانی ) می باشد.
 آب و هوای این مناطق نشات گرفته از آب و هوای منطقه کوهستانی خزری بوده که بارندگی آن بین 400 الی 600 میلی متر است دوره خشکی حدوداٌ از اواخر خرداد ماه شروع و تا اواسط شهریور ماه ادامه دارد دوره یخبندان از اواخر آبان شروع و تا اوایل فروردین ادامه می باید .
رویشگاه جنگلهای پهن برگ شهرستان شاهرود در مناطق کالپوش ،تلوبين و ابر و قطری و در شهرستان مهدیشهر منطقه رود بارک ، فینسک ، هیکوو چاشم ، خطیرکوه و در شهرستان دامغان منطقه اسپیرو ،چنگی گسترش يافته است .
 
 
 
عناصر مهم درختی و درختچه ای جنگلهای پهن برگ استان :
.
     فهرست درختان
نام فارسی
نام علمی
خانواده(تیره)
ممرز
Carpinus     betulus L.
Betulaceae
بلوط بلندمازو
Quercas     castanifolia
Fagaceae
توسکا
Alnus      subcordata
Betulaceae
افرا
Acer     insigne
Aceraceae
شیردار
Acer    cappadosicam
Aceraceae
ملج
Ulmus    glabra
Ulmaceae
ون
Fraxinus   exselsior
Oleaceae
گيلاس وحشي
Cerasus   avium
Rosaceae
انجيلي
Parrotia   persica
Hamamelidaceae
آزاد
Zelkova    carpinifolia
Ulmaceae
لور
Carpinus orientulis
Betulaceae
سیب وحشی
Malus oriatalis
Rosaceae
ارس پیرو
Juniperus   communis
Cupressaceae
سرخدار
Taxus baccate
Taxaceae
گلابی وحشی
Pyrus cornus
Rosaceae
نمدار
Tilia   begoni folia
Tilliaceae
بارانک
Sorbus   torminalis
Rosaceae
گردو
Juglans regia
Juglandaceae
بلوط اوری
Quercus   macranthera
Fagaceae
کچف
Carpinus   betulus
Betulaceae
افرا کیکم
Acer cinerascens
Aceraceae
افرا کرکو
Acer    monspessulanum
Aceraceae
 
 
 
 
 
 
 
فهرست درختچه ها
نام فارسی
نام علمی
خانواده(تیره)
ولیک
Crataegus    aronoa
Rosaceae
ازگیل
Mespilus    germanica
Rosaceae
آلوچه (گوجه وحشی )
Prunus     caspica
Rosaceae
زرشک
Berberis     valgarina
Berberidaceae
سرخ ولیک
Crataegus   microphylla
Rosaceae
خاس
Ilex         hercana
Aquifoliaceae
دغدغک
Colutea    persica
Lejumniosae
هفت کول
Vibernium    lantana
Caprifol iaceae
نسترن وحشی
Rosa   SP
Rosaceae
 
 
 
 
-فهرست گونه های در حال انقراض جنگل های هیر کانی استان سمنان:
نام فارسی
نام علمی
خانواده (تیره)
سرخدار
Taxus     baccata
Taxaceae
بلوط اوری
Quercus     macranthera
Fagaceae
آزاد
Zelkova    carpinifolia
Ulmaceae
ارس پیرو
Juniperus      commonis
Cupressaceae
ملج
Ulmus       glabra
Ulmaceae
 
 
 
 
تیپولوژی جنگل
 
در شکل گیری تيپهای جنگلی عوامل و فاکتورهای زیادی موثر می باشد و این عوامل و فاکتورها عبارتند از :‌ شرایط رویشگاهی توپوگرافی ، عوامل ادافیکی ، شرایط آب و هوائی ، درجه حرارت ، عوامل انسانی و حضور دام.  لیکن در اینجا ، تیپولوژی براساس فراوانی انجام گرفت لذا بر اساس مطالعات و جنگل گردشي هاي به عمل آمده تيپ ها و جوامع زير قابل تشخيص و تفكيك مي باشند: 
1-               تیپ ممرز آمیخته:
2-                تیپ بلوط اوری:
3-               تیپ بلند مازو:
4 - تیپ ممرز – انجیلی:
5- تیپ ممرز – بلو ط :
6- تیپ بلوط اوری آمیخته:
7- تیپ سرخدار:
8- تیپ کرب کرکو
9- تیپ کچف زار
10- تیپ ارس پیرو :
 
 


 
وسعت جنگلهای استان سمنان به تفکیک شهرستانها
ردیف
عنوان شاخصها
واحد
دامغان
سمنان
شاهرود
گرمسار
مهدی شهر
جمع
1
وسعت کل جنگلها
هکتار
80303
31923
160205
18886
60928
352245
2
وسعت جنگلهای هیرکانی
هکتار
4794
-
28542
-
24601
57937
3
وسعت جنگلهای بیابانی
هکتار
18250
25000
80825
17537
0
141612
4
وسعت جنگلهای ارس
هکتار
57229
6923
50838
1349
36327
152696
 
جدول وسعت جنگلهای پهن برگ تولیدی غیر چوبی بر اساس نام حوزه ( جمع به هکتار )
نام حوزه
نام شهرستان
وسعت
مساحت جنگل در شهرستان
ابر
شاهرود
13900 هکتار
28542 هکتار
کالپوش
شاهرود
14642 هکتار
اسپیرو(شمال دامغان)
دامغان
4794 هکتار
4794 هکتار
خطیرکوه
مهدی شهر
7011 هکتار
24601 هکتار
پشتکوه
مهدی شهر
17590 هکتار
جمع
 
57937 هکتار
57937 هکتار
 
آمار و ذخیره گاههای جنگلی استان سمنان
ردیف
ذخیره گاه
شهرستان
گونه اصلی
گونه همراه
موقعیت جغرافیایی
مساحت(هکتار)
آگهی
سال آگهی
شناسنامه
طرح
سال تصویب
نوع فعالیتهای اجرایی انجام شده
آفات و امراض ذخیره گاه
طول جغرافیایی
عرض جغرافیایی
دارد
ندارد
دارد
ندارد
دارد
ندارد
انجام شده
انجام نشده
نوع آفت
اقدامات
1
چالچالیان
شاهرود
ارس
زرشک-بادام کوهی
 
283450
S40
4050142
154
*
 
86
*
 
*
 
84
حصارکشی
 
 
 
2
گنوسر
مهدی شهر
ارس
زرشک
737309
       S39 
3990273
134
*
 
86
*
 
*
 
84
حصارکشی
 
 
 
3
هیکو
مهدی شهر
بلوط ماکرانترا
کچف
713294
       S39
3987680
140
*
 
90
*
 
*
 
90
حصارکشی
 
ارس واش
شناسایی
4
چهارباغ
شاهرود
ارس
زرشک-بادام کوهی
277396
S40
4059448
600
 
*
-
*
 
*
 
75
حصارکشی
 
 
 
5
سفید کوه
دامغان
ارس
زرشک
765600
        S39
4007370
35
*
 
87
*
 
*
 
86
حصارکشی
 
 
 
6
چنگی اسپیرو
دامغان
ارس
افرا،بلوط ماکرانترا
232125
S40
4035500
181
 
*
-
*
 
*
 
87
-
*
ارس واش
شناسایی
*
جمع
1304
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
چاپ | ارسال به ديگران  |